Krien & Quirinus

DE WEBSITE VAN KRIEN VAN DER MEER MET ZIJN OVERPEINZINGEN OVER DE ANTROPOSOFIE EN HET LEVEN

Druk op Afspelen en luister hoe ik 'Ticket to Ride' van The Beatles op de dwarsfluit speel.

ANTROPOSOFIE VOORKENNIS

EEN MOGELIJKHEID TOT MEDITATIE

September 2010

Steiner schetst een weg tot bovenzintuiglijk waarnemen, de geëigende weg daar naar toe is de meditatie.

Daarmee is een doel gesteld, maar je moet wel: ‘het doel weten om naar toe te werken’. Deze opmerking hoorde ik tijdens een voordracht bij de antroposofische vereniging in Den Haag.

Een bekend vergelijk van Steiner is dat iemand die wil leren schilderen die moet een penseel hanteren, anders kan die persoon niet leren schilderen.

Iemand die zich actief verder wil ontwikkelen in de ratio,  gevoel en wil  daar is de geëigende weg meditatie.

Natuurlijk is het leven al een scholingsweg. En het lezen van bijvoorbeeld Steiner en de bijbel wat een bepaalde manier van denken vergt is ook al een eerste  stap richting scholing.

Mijn doel met mediteren is in eerste instantie om meer structuur in mijn denken te verkrijgen en het verdiepen van dat gevoelsleven. De rest zal vanzelf wel komen als ik eraan toe ben. De lat als het ware niet te hoog leggen voor jezelf.

Dit artikel is bedoeld hoe ik om ga met mediteren en dit kan een impuls voor anderen zijn. Maar beslist niet hoe je moet mediteren, de titel van dit artikel: ‘een mogelijkheid tot meditatie’.

In het boek: ‘Wetenschap van de Geheimen der Ziel’ beschrijft Steiner uitgebreid de rozenkruis meditatie, als ik dit lees krijg ik toch het gevoel van dit is voor de gevorderde mens die mediteert, het hogere school werk!

In dit artikel ga ik uit van het boek: HOE VERKRIJGT MEN BEWUSTZIJN OP HOGERE GEBIEDEN. Het valt mij op dat dit boek voor Steiners doen in begrijpelijke taal geschreven is. En het sluit aan bij mijn principe logisch blijven maar wel zo simpel mogelijk.

Er leeft bij mij ook een idee zo van mediteren is eigenlijk maatwerk aan welke doelen wil je werken, de bewuste meditatievormen, ontwikkelingsdoelen, aanpassen bij de bewuste noodzakelijke aandachtspunten van je karakter.

Ik lees al Steiner zo vanaf 1985, lichaam ziel en geest de basis principes, ik begreep dat natuurlijk precies, maar eigenlijk deed ik er niets mee, Dan kom je op het punt van wanneer heb je iets begrepen, als je het toepast?

Het duurde tot juli 2008, toen nam ik het initiatief om eindelijk eens meer op dat gevoel te gaan letten, ik zat altijd zo puur vast in die denkwereld en dat gevoelsleven, daar bestede ik eigenlijk niet zoveel aandacht aan.

Het lukte mij om dit idee vast te houden. En het werd een openbaring dat letten op die gevoelswereld, dat gevoelsleven. Een totaal andere manier van ‘leven’ voor mij durf ik op te merken.

Maar Ik had als ware wel een paar jaar nodig om hiermee om te leren gaan, dat gevoelsleven, als extra element in het leven.

De beslissingen, handelingen, waarnemingen etc. niet louter via de ratio maar ook die ziel erbij betrekken.

 Steiner doet in zijn werk voortdurend een appel aan het gezonde menselijke verstand, en dat sluit wel aan bij mijn visie van logisch blijven maar wel zo simpel mogelijk.

Steiner zegt ook iets van: dat onbestemde gevoel om op de juiste weg te zijn kan een belangrijke leidraad in je ontwikkeling worden, en dat ervaar ik toch wel. 

Een ander typisch ding is dat hij eerst de VOORBEREIDING behandeld, dan de VERLICHTING, en vervolgens eerst DE CONTROLE OVER GEDACHTEN EN GEVOELENS, en dan pas de INWIJDING.

In dit boek komt Steiner met zoveel ideeën en suggesties, als je die toe wilt passen dan ben je de hele dag bezig met mediteren.

Eigenlijk moet je daaruit voor jezelf een soort mix maken. En daar is dit artikel een eerste aanzet toe.

Wat mij opvalt is dat hij voor mediteren praktisch nooit een tijd indicatie geeft, STEINER zegt: “Een gevoel voor maat komt wel komt wel uit de meditatie, oefening  zelf voort”. Een keer heb ik gelezen dat, iemand die een concentratie oefening doet, en dit maanden lang vol houd met vijf minuten daags al veel bereikt kan hebben, en als  iemand werkelijk geen tijd heeft voor meditatie, dan mag hij het met vijf minuten daags doen, maar dan wel hoe je die vijf minuten dagelijks toepast.

Dit vul ik voor mijzelf in door, als ik lekker in mijn vel zit, als het niet teveel moeten wordt voor een meditatie oefening maximaal 10 tot 12 minuten, uit te trekken.

En voor een concentratie oefening vijf minuten uit te trekken.

Uit al die ideeën en suggesties heb ik voor mijzelf een mix gemaakt die mijns inziens wel een leuke en zinvolle combinatie vormen. En deze oefeningen zijn gewoon verweven in de dagstructuur door middel van vaste tijden.

Meestal als je een oefening doet geeft Steiner standaard aan het meditatie object eerst zo nauwkeurig mogelijk waar te nemen, zowel bij concentratie- als meditatieoefeningen. Dit gegeven nauwgezet uitgevoerd constateerde ik bij mijzelf na drie en een half jaar mediteren en dit feit toepassen dat ik veel nauwkeuriger begon waar te nemen bijvoorbeeld dat kunstwerk of die postbus waar ik altijd langs fietste en nooit bewust zag, dat soort dingen neem ik nu wel waar!

De ervaring leert om de meditatie oefeningen die Steiner schetst exact, letterlijk, uit te voeren. Ik heb zelf nogal sterk de neiging om mijn eigen interpretatie aan de oefening te geven.

Meditatie een:

Als eerste een hele belangrijke basisoefening van Steiner, welke vrij moeilijk is maar waar een hele sterke werking vanuit gaat. Het is aan te bevelen hier een vaste tijd voor te nemen bijvoorbeeld elke dag tijdens de 10.00 uur koffie pauze.

Dit houd in: Het onbevangen en objectief luisteren.

Dit verdiend uitleg, proberen bij een gesprek wat je hoort of voert: elke er mee eens zijn, sympathie, en elke afkeuring, antipathie, proberen te onderdrukken, onbevangen luisteren.

En proberen op de langere duur bij de meest tegenstrijdige gesprekken de eigen mening als het ware weg te cijferen, volkomen objectief luisteren.

Meditatie Twee:

Uit het hoofdstuk VOORBEREIDING heb ik gekozen voor het richten van de concentratie, meditatie, op het ontstaan en vergaan in de natuur, eerst het object zo nauwkeurig mogelijk waarnemen.

Het ontstaan in de natuur:

De concentratie richten op bijvoorbeeld een ontluikend blad, een vorm van ontstaan in de natuur. kijk hoe de ziel op dit beeld van het ontluikende blad reageert.

Bij mij in eerste instantie een gevoel van vrolijk, na ongeveer zes maanden oefenen.

Iedereen kent dit gevoel wel van zo je fietst door een park het is windstil, de zon schijnt er steekt een fazant over, een gevoel van vrolijk vormt zich dan bij mij!

Hetzelfde gevoel van vrolijk vormde zich bij het richten van de concentratie op het ontstaan, het ontluikende blad, in de natuur

Uiteindelijk volgens Steiner vormen er zich gevoelens van bij het ontstaan in de natuur het gevoel van: “een zwakke gelijkenis met een zonsopkomst”.

Hier zit echter wel een valkuil bij, namelijk dat je dat gevoel van die zonsopkomst gaat oproepen en dan vormt dit zich ook. Steiner zegt duidelijk een zwakke gelijkenis met een zonsopkomst.

Het gevoel, de ziel, moet de ruimte gegeven worden om zich als het ware uit zichzelf vanzelf te vormen, zichzelf uit te spreken!

Je moet eigenlijk de mogelijkheid, de rust, creëren dat deze gevoelens vanzelf uit de ziel, gevoel, op stijgen bij het waarnemen van het ontstaan in de natuur.

Concentreer je op het ontstaan en wacht af  hoe de ziel, het gevoel, op dit beeld, op dit  waarnemen, reageert!

De ziel spreekt haar eigen taal!

Deze valkuil is mijzelf overkomen en dan is het onderscheid wat moeilijk te maken, roep ik het gevoel op of vormt het gevoel zich echt vanuit de ziel? Ik kan eigenlijk weer opnieuw beginnen met de meditatie.

Hier heb ik een mooi voorbeeld van om dit te onderbouwen ik was met mijn artikel: ‘de glimlach’ bezig, in de zin je gedachten dwalen af, en daar kun je jezelf aan ergeren maar je kunt het ook beantwoorden met een glimlach.

En toen steeg er letterlijk een glimlach omhoog vanuit de ziel, het gevoel.

Plaats vanuit de onderbuik steeg dit gevoel omhoog!

Nog nooit stond het begrip ziel, gevoel, mij zo helder voor de geest!

Op dit moment, maart 2012, kan ik nog niet voor 100 procent bevestigen of de betreffende gelijkenis met de zwakke zongevoelens zich op de aangegeven wijze bij mij gevormd hebben! Het onderscheid, roep ik het op of vormt het zich echt vanuit de ziel?

Dit onderscheid is op dit moment moeilijk voor mij te maken!

Het vergaan in de natuur:

Als dit gelukt is hetzelfde verhaal over het vergaan in de natuur, de plantenwereld, bijvoorbeeld een afstervend blad, weer eerst zo nauwkeurig mogelijk waarnemen. Bijvoorbeeld blad wordt eerst geel, dan bruin, dan gaat het samenkrullen.

De concentratie richten op het afstervende blad en dit veroorzaakte bij mij gevoelens van somberheid, kijk hoe de ziel op deze gevoelens reageert.

Volgens mij kunnen die gevoelens per persoon verschillen? De ziel streeft naar het behoud van het eigen karakter.

Maar er zijn ook gevoelens die bij ieder mens hetzelfde zijn.

Want Steiner schetst het gevoel wat een zwakke gelijkenis heeft  met een: “ in het gezichtsveld reizende maan”, bij het vergaan in de natuur.

En ook hier weer de valkuil dat je het gevoel gaat oproepen, het moet zich als het ware zelf vormen, Steiner schetst duidelijk: “een zwakke gelijkenis met een in het gezichtsveld reizende maan”!

Op dit moment, maart 2012, kan ik nog niet voor 100 procent bevestigen of de betreffende zwakke maangevoelens zich op de aangegeven wijze bij mij gevormd hebben!

Het onderscheid, roep ik het nu op of vormt het zich echt vanuit de ziel?

Ik ging de gevoelens oproepen en dit is nu net niet de bedoeling, dit houd in dat ik de meditatie vorm weer op een andere, nieuwe, manier moest gaan benaderen!

Vraag die bij mij dan bovenkomt is er naast die ene universele denkwereld, die Steiner schetst, waar we met zijn allen uit putten ook een algemene gevoelswereld? Een wereldvoelen?

Ontstaan en vergaan:

Vervolgens het afwisselend richten van de concentratie op het ontstaan en vergaan van de plantenwereld wat de gevoelens in belangrijke mate versterkt. Zowel in eerste instantie het vrolijke als het sombere. Kijk hoe de ziel op deze gevoelens reageert, en probeer dat gevoel vast te houden.

Gevoelens die er volgens Steiner wel zijn maar in eerste instantie vluchtig door de ziel trekken, niet bewust, maar die er wel zijn, ze worden echter niet opgemerkt.

Om een voorbeeld te geven je fietst door een park, de zon schijnt door de bomen het is wind stil er steekt af en toe een fazant over, een soort vrolijk gevoel bij mij, dit lijkt mij ook haalbaar voor andere mensen. En ditzelfde gevoel vormde zich weer bij het ontstaan van dat blad.

Het duurde wel een klein half jaartje om mij die gevoelens van vrolijk en somber eigen te maken

Dit is vooral goed mogelijk in het voorjaar en najaar dan zijn ontstaan en vergaan beiden ruim voor handen. Bij dat afwisselend richten van de concentratie hanteer ik een vijf  tot zeven minuten, zolang het lekker voelt.

Belangrijk daarbij is je geheel van de buitenwereld af te  sluiten en slechts dat ene beeld bij jezelf te laten leven.

Om die gevoelens als het ware te koesteren. Kijk hoe de ziel op deze gevoelens reageert. Dit zijn net van die kleine nuances. Die de meditatie als het ware maken.

Belangrijk is, ook mijns inziens, van te voren het meditatie object zo nauwkeurig mogelijk waar te nemen, dit consequent doorgevoerd, en toegepast kan er een hele belangrijke impuls vanuit gaan, je gaat van nature de dingen, de objecten, vanzelf al met een scherpere blik tegemoet treden, zien en ervaren. Het wordt een gezond makende routine.

Bijvoorbeeld dat kunststuk of die rode brievenbus waar je altijd langsgaat en die je nooit opviel die zie je dan waarschijnlijk wel bewust.

Dan gaat Steiner naar het laatste deel van de oefening, waarin hij schetst dat er zich bepaalde lijnen en figuren beginnen te vormen, na het zorgvuldig aankweken van de zwakke zon- en  maangevoelens, het astrale gebied, de zielewereld, begint op te duiken.

Dit wacht ik dan maar weer af.

Meditatie drie:

Tegelijker tijd hanteer ik de meditaties uit het hoofdstuk CONTEROLE OVER GEDACHTEN GEVOELENS, het ontstaan van de plant vanuit de zaadkorrel, spreuk: “het onzichtbare zal zichtbaar worden”. (belangrijkste meditatie)

Als dit met succes is afgerond, verder naar de vijfde, de bloeiende plant, hoofdmeditatie spreuk: “er is dus iets in haar aanwezig wat ik met de ogen niet waar neem”. (belangrijkste meditatie)

Mijns inziens schetst Steiner 5 meditatievormen die ik alle 5 vanuit mijn eigen belevingswereld ga schetsen. Steiner behandeld ze ook in deze volgorde lijkt mij belangrijk dit te volgen want ze vloeien als het ware in elkaar over, ze vormen een geheel!

De eerste, ontstaan van de plant uit de zaadkorrel.

De drie (volgens mij) meditatie thema’s over het ontstaan van de plant uit de zaadkorrel. Voor resultaat eerder in maanden dan weken denken. (zo nauwkeurig mogelijk waarnemen).

Letterlijk naar een zaadkorrel kijken!

Natuurlijk eerst de eerste meditatie, over het ontstaan in de natuur: bouw de plant in je verbeelding op (bij mij een bruine boon, teelde mijn vader altijd), hoe de plant wortels, stengels, bladeren etcetera en vorm dan de gedachte, spreuk van Steiner: “dat de krachten van aarde en licht deze plant te voorschijn zullen roepen”. En daarbij het juiste gevoel ontwikkelen, bij mij in eerste instantie een gevoel van vrolijk. (zie tweede meditatie ontstaan in de natuur.)

Vervolgens de tweede,

Nadat de eerste met succes is afgerond, inzake het gevoel.

Letterlijk de zaadkorrel weer voor je leggen.

Met de gedachte, alleen die gedachte vasthouden, spreuk van Steiner: “wat later uit de zaadkorrel zal opgroeien, is – als kracht van de gehele plant – er reeds nu verborgen in aanwezig”. Daarbij het ontstaan van weer het gevoel van vrolijk, bij mij.

Vervolgens de derde, Hoofdmeditatie

De meditatie met letterlijk een zaadkorrel voor je en wat daaruit ontstaat (bij mij een bruine boon) Spreuk van Steiner: “het onzichtbare zal zichtbaar worden”, waarbij het mogelijk is zowel de bruine boon als de plant in gedachte als beeld op te roepen, anders moet je iedere keer wisselen tussen fysiek waarnemen en in gedachten waarnemen, kan allebei ook natuurlijk, (de bruine boon in gedachte is zelfs mooier bij mij als de gewone die voor mij op tafel licht). Ik ga er wel vanuit dat iedereen dit beeld in de geest kan oproepen, dit noemt Steiner nog steeds : “Het voorwerplelijk bewustzijn”,  ik zie het beeld, (met mij geestesoog, vrije interpretatie)  zelfs driedimensionaal en in kleur. Probeer dat er bij behorende gevoel als het ware vast te houden, te koesteren, bij mij weer het gevoel van vrolijk. (zie tweede meditatie vorm ontstaan in de natuur). Kijk hoe de ziel reageert op de ervaring, het beeld van de bruine boon zich ontwikkelend tot plant, het gevoel van vrolijk, bij mij.

En natuurlijk proberen zoveel mogelijk bij die ene gedachte te blijven van: “het onzichtbare zal zichtbaar worden”.

Na lang oefenen kan er een lila vlammen beeld uit de zaadkorrel opstijgen, volgens Steiner, ik omschrijf de kleur als violet. Hulpmiddel probeer het beeld van die bruine boon voor je op tafel weg te denken, en dan ontstaat die kleur mogelijk, bij mij wel. Dit is iets wat Steiner ergens geschetst heeft, ik weet echter niet meer waar. Maar Steiner zegt heel duidelijk dat er uit de zaadkorrel als vlammenbeeld de kleur lila dient op te stijgen.

Deze gedachten en gevoelens dienen zorgvuldig aangekweekt te worden zodat ze zich als het ware in de ziel branden. De naam van het hoofdstuk is niet voor niets: ‘ controle over gedachten en gevoelens’!

Nu het vergaan in de natuur:

De eerste meditatie.

Ga uit van een plant in volle bloei, koop er letterlijk een, bijvoorbeeld azalea’s, hortensia en een anthurium gaan lang mee, het voordeligste, een beetje de tuinder in mij.

De bloei is mijns inziens een onderdeel van het afsterving proces  bij kamerplanten.

En vorm de gedachte van Steiner: “Deze plant met al haar vormen en kleuren zal eenmaal hebben opgehouden te bestaan, maar het zaad voor verdwijnen behoed”.

Het is mij onduidelijk of Steiner hier nu een of twee meditaties bedoeld, ik vermeld deze voor de volledigheid. Zelf heb ik hem overgeslagen.

Verder naar de tweede meditatie, hoofdmeditatie.

Met een plant in volle bloei, de spreuk van Steiner: ”er is dus iets in haar aanwezig wat ik met de ogen niet waarneem” . (zonder andere gedachten, ideaal)

Het vreemde bij mij is dat ik de spreuk niet hoef te denken, hij wordt als het ware gesproken, mijn stemmen zeggen de spreuk, maar ik kan wel het tempo bepalen.

Concentreer je op een plant in volle bloei, een fase van het afstervingsproces.

Wederom ook bij deze meditatie het gevoel van somberheid (zie tweede meditatie, vergaan) dat door de ziel trekt en wat bleef hangen na het zeggen, horen, van de spreuk. Na een tijdje verdween het gevoel dan.

En begon ik opnieuw met de spreuk.

Vooral belangrijk, mijn ervaring, mede de aandacht, concentratie, te richten op dat onbekende in die bloeiende plant, dit versterkte de sombere gevoelens bij mij in belangrijke mate.

Nu vormden er zich toch wat aparte ervaringen, (pas ongeveer januari 2012) eerst heel langzaam de spreuk denkend, horend, en na een korte reactie tijd trekt er dan drie maal dat sombere gevoel door mijn ziel, als de concentratie maar even iets wegzakt wordt het gevoel van somber duidelijk zwakker, minder scherp. Na een korte reactie tijd trokken er drie maal drie ‘pijntjes’(bliepjes) door de ziel (ik weet niet hoe ik dit moet uileggen) waarna het sombere gevoel na een korte reactie tijd wegzakt.

Vervolgens begin ik opnieuw met de spreuk.

Weer een paar weken later werd het drie maal drie keer dat dit sombere gevoel door de ziel trok, alleen de gevoelens werden wat wisselender tussen duidelijk en vager,  weer ook wat afhankelijk van de concentratie.

Af en toe is het ook weer een maal drie keer dat het sombere gevoel door de ziel trekt.

En dan gebeurt er iets wat ik moeilijk uit kan leggen, na weer een korte reactie tijd trekken drie maal drie ‘pijntjes’ (bliepjes) door de ziel. Vervolgens zakt dat sombere gevoel dan langzaam weg.

Daarna begin ik dan weer opnieuw met de spreuk.

Ook hier weer het gevaar dat je gevoelens gaat oproepen, geef de ziel de ruimte haar eigen taal te spreken.

In eerste instantie voelde ik die somberheid binnen het fysieke lichaam. Ontwikkelingen gaan verder (ik schat januari 2012) en nu voel ik dat sombere gevoel dat drie maal door de ziel trekt geregeld buiten het fysieke lichaam, ik schat zo ongeveer 5- 15 cm. De plaats van voelen buiten het lichaam kan variëren van buiten buik tot buiten hoofd, ik heb de indruk hoe dieper de concentratie hoe verder het gevoel zich vormt  buiten het lichaam.

En dit kan niets anders zijn als dat ik het met mijn astrale lichaam voel!

Volgens Steiner ontwikkeld zich als de tijd daar is in de ziel een kracht die in een nieuw aanschouwen overgaat. Weer stijgt uit de plant als het ware een geestelijk vlammenbeeld op, naar het midden als groenachtig blauw aan de rand als geelachtig rood.

(Zie ook de plant uit de zaadkorrel, violet beeld uit de zaadkorrel)

Bij mij de plant wegdenkend vormt er zich een kleur van blauw groen en na verloop van tijd hoefde ik de plant niet meer weg te denken en vormde de kleur zich direct, nu nog wachten totdat de kleur van het vlammenbeeld  vanzelf uit de plant ontstaat.

Je ziet de kleuren niet echt maar het geeft eenzelfde indruk als dat je de kleuren werkelijk ziet.(onderscheid wel eens moeilijk te maken.)

En gun jezelf de tijd zodat de gedachte en het erbij horende gevoel zich als het ware in de ziel boren!

Voor de duidelijkheid en volledigheid het ether lichaam lichaam neem ik bij mijzelf waar tot ongeveer 5 cm buiten het fysieke lichaam en heeft een kleur van oud rose of de paarsachtige fietspaden kleur, mogelijk dat deze ether lichaam kleur voor alle mensen gelijk is.

Mijn astraal lichaam, kan ook de aura zijn, neem ik zo variërend  van 50 cm to 75 cm buiten het fysieke lichaam waar, met als kleur heel donker groen.

Het tussenliggende gebied tussen ether- en astraallichaam ervaar ik als pasteltinten  blauwachtig grijsachtig en crème achtig.

De vierde meditatie vorm:

Dit is de concentratie oefening, blijf gedurende vijf minuten in gedachten bij een simpel gebruiksvoorwerp, bijvoorbeeld een potlood of een asbak.

En vorm gedachten als: waar is het van gemaakt, waar dient het voor, hoeveel soorten bestaan er welke kleuren bestaan er van enzovoort.

Op deze manier is het mogelijk dat je na volhardend oefenen meer structuur in je denken brengt. De gedachten dwarrelen minder van het een naar het ander. Vooral voor mij is deze oefening belangrijk, beetje zwak punt in mijn denken, erg beweeglijk noem ik het maar. Het valt mij op dat de concentratie bijvoorbeeld tijdens vergaderingen duidelijk verbeterd is. Hiermee, de concentratie oefeningen ben ik echter wel in augustus 2008 mee begonnen!

Nu ben ik dit principe ook op andere punten aan het toepassen bijvoorbeeld tijdens het dwarsfluitspelen gaan die gedachten opeens weer een totaal andere kant op, ze hebben niets met het spel te maken, dus meer aandacht bij dat fluitspel!

Ook zo een bekend verschijnsel is het doen van de afwas na het eten ik kan die gedachten natuurlijk alle kanten uit laten springen, ze hebben niets met de afwas te maken. Eigenlijk pure wildgroei die ik bij mijzelf toelaat, en houd ik mijzelf eigenlijk toch een beetje voor de gek door die ongecontroleerde gedachten toe te laten, en wel te mediteren.

Moet ik vooral tegen mijzelf zeggen, Krien niet alles tegelijk!

Belangrijk punt mijns inziens is dat het eigenlijk gaat om de intensiteit waarmee men de oefeningen doet, de volledige overgave, alle enthousiasme in de strijd gooien, de pure wilskracht richten. De concentratie tot het maximale opvoeren. En de gevoelens als het ware te  koesteren en even vast te houden. En kijken naar jezelf hoe je ziel op deze gevoelens reageert.

Maar mijns inziens is het een eerste voorwaarde om voldoening in de oefeningen zelf te vinden, we moeten al zoveel veel van onszelf, (heb ik persoonlijk nogal last van). Misschien kan ik dit onderbouwen met de opmerking van Steiner: “het doet er niet veel toe wat je doet, maar de manier waarop je iets doet”! Hij noemt dit in filosofie der Vrijheid ook wel “De Liefde Tot De Daad”.   

Klein detail, als ik mij concentreer op mijn gevoel, ziel, dan kom ik eigenlijk automatisch bij de buik terecht, het centrum van mijn gevoel, de ziel, als het ware, de buik, bij mij.

Even Steiner aan het woord:

Wie tot beschreven geestelijke schouwingen gekomen is, heeft veel bereikt.

En hiermee heeft hij de eerste schreden gedaan om geleidelijk door eigen aanschouwing door te dringen in de geheimen van geboorte en dood.

Samenvattend:   -Objectief luisteren, vast tijdstip. (Wat naar de achtergrond gezakt)    

                            - Afwisselend het ontstaan en vergaan in de natuur, zeven minuten.

-Onzichtbare zal zichtbaar worden, of, er is dus iets in haar aanwezig                                              wat ik met de ogen niet waarneem, kleine 13 minuten.

                             -Concentratie oefening vijf minuten.

Dit is de mix die ik voor mijzelf gemaakt hebt meestal lukt alles niet, het is mijn ideaal. Want gesprekken met andere mensen gaan altijd voor.

Maar ik ben een gewoonte mens en de oefeningen zijn gewoon ingebed in de dagstructuur.

Tot schrijfs, september 2010. Opnieuw bewerkt maart 2012.